Hurma Fidanı (Phoenix dactylifera)

Hurma; palmiyegiller (Arecaceae) familyasına ait, herdem yeşil ve tek gövdeli bir palmiye türüdür. Anavatanı Kuzey Afrika ile Orta Doğu olarak kabul edilen hurma, binlerce yıldır sıcak ve kurak iklimlerde yetiştirilmektedir. Türkiye'de özellikle Akdeniz Bölgesi ile Ege Bölgesi'nin don riski düşük kıyı kesimlerinde yetiştirilebilmektedir. Besin değeri yüksek meyveleri sayesinde hem taze hem de kurutulmuş olarak dünya genelinde yaygın şekilde tüketilmektedir.

Hurma fidanı, uygun yetişme koşullarında 15–30 metre yüksekliğe ulaşabilen uzun ömürlü bir palmiyedir. Kalın gövdesinin tepesinde bulunan uzun, teleksi yaprakları ağaca karakteristik görünümünü kazandırır. Meyveleri salkımlar hâlinde gelişir ve olgunlaştıkça sarı, turuncu, kırmızı veya kahverengi tonlarına dönüşebilir. Çeşidine bağlı olarak yumuşak, yarı kuru veya kuru yapıda olan meyveler doğal şekerler, lif, potasyum ve çeşitli vitaminler bakımından zengindir.

Hurma fidanı, sıcak ve güneşli iklim koşullarını sever. En iyi gelişimini uzun ve sıcak yazların görüldüğü bölgelerde gösterir. Kuraklığa dayanıklı olmakla birlikte, özellikle çiçeklenme ve meyve gelişimi döneminde yapılan düzenli sulama meyve verimi ve kalitesini artırır. Derin, geçirgen, kumlu veya kumlu-tınlı topraklarda güçlü kök gelişimi gösterirken uzun süre su tutan ağır topraklarda gelişimi olumsuz etkilenebilir.

Hurma yetiştiriciliğinde dişi ve erkek bireyler ayrı bitkiler üzerinde bulunduğundan, meyve elde edebilmek için bahçede uygun sayıda erkek tozlayıcı ağacın bulunması veya yapay tozlama uygulanması gerekir. Dip sürgünlerinden veya doku kültürüyle üretilmiş hurma fidanları, yetiştirme koşullarına ve çeşidine bağlı olarak genellikle 4–8 yıl içerisinde meyve vermeye başlar.

Hurma meyveleri taze veya kurutulmuş olarak tüketilebildiği gibi tatlı, unlu mamuller, şurup ve çeşitli gıda ürünlerinin hazırlanmasında da yaygın olarak kullanılmaktadır. Uzun ömürlü yapısı, yüksek ekonomik değeri ve kurak iklimlere uyumu sayesinde dünyanın en önemli meyve türlerinden biri olarak kabul edilmektedir.