Kivi Fidanı (Actinidia deliciosa)

Kivi; ışınargiller (Actinidiaceae) familyasına ait, yaprak döken ve sarılıcı gelişim gösteren çok yıllık bir meyve türüdür. Anavatanı Çin olan bu bitki, günümüzde ılıman ve nemli iklim bölgelerinde yaygın olarak yetiştirilmektedir. Türkiye'de özellikle Karadeniz, Marmara ve Ege'nin nemli, don riski düşük bölgelerinde başarılı şekilde üretilebilmektedir.

Kivi fidanı, uygun destek sistemi üzerinde güçlü sürgünler oluşturarak 5–10 metreye kadar uzayabilir. İlkbaharda açan beyaz veya krem renkli çiçekleri, sonbaharda olgunlaşan oval meyvelere dönüşür. Meyveleri kahverengi, tüylü kabuklu; yeşil etli, sulu ve tatlı-ekşimsi aromalıdır. C vitamini, lif, potasyum ve çeşitli antioksidan bileşikler bakımından zengin bir meyvedir.

Kivi fidanı, serin ve nemli iklim koşullarında en iyi gelişimini gösterir. Tam güneş alan ancak kuvvetli rüzgârlardan korunan alanlar tercih edilmelidir. Organik madde bakımından zengin, hafif asidik, geçirgen ve iyi drene edilmiş topraklarda güçlü kök gelişimi sağlar. Kökleri yüzlek olduğu için düzenli sulama önemlidir; özellikle yaz kuraklığı meyve iriliği ve verimi olumsuz etkileyebilir.

Kivi bitkileri genellikle iki evciklidir. Erkek ve dişi çiçekler farklı bitkiler üzerinde bulunur. Bu nedenle meyve elde edebilmek için bahçede dişi fidanlarla birlikte uygun sayıda erkek tozlayıcı fidan bulunmalıdır. Kaliteli üretim materyalinden elde edilen kivi fidanları, yetiştirme koşullarına bağlı olarak genellikle 3–5 yıl içerisinde meyve vermeye başlar. Meyveler Türkiye koşullarında çoğunlukla ekim ile kasım aylarında hasat edilir.

Kivi meyveleri taze olarak tüketilebildiği gibi meyve suyu, smoothie, tatlı, pasta, salata, reçel ve çeşitli gıda ürünlerinin hazırlanmasında da kullanılmaktadır. Güçlü sarılıcı yapısı nedeniyle herek, pergola veya telli terbiye sistemiyle yetiştirilmesi gerekir. Düzenli budama, bitkinin kontrol altında tutulmasını, ışıklanmanın artmasını ve kaliteli meyve oluşumunu destekler.