Turunç Fidanı (Citrus aurantium)

Turunç; turunçgiller (Rutaceae) familyasına ait, herdem yeşil ve uzun ömürlü bir narenciye ağacıdır. Anavatanı Güneydoğu Asya olan bu tür, günümüzde Akdeniz ikliminin görüldüğü birçok bölgede yetiştirilmektedir. Türkiye'de özellikle Akdeniz ve Ege kıyılarında yaygın olarak yetiştirilen turunç, hem meyvesi hem de narenciye yetiştiriciliğinde kullanılan önemli bir anaç olması nedeniyle yüksek ekonomik değere sahiptir.

Turunç fidanı, uygun yetişme koşullarında genellikle 4–6 metre yüksekliğe ulaşır ve sık dallı, geniş taç yapısı oluşturur. Parlak koyu yeşil yaprakları ve ilkbaharda açan yoğun kokulu beyaz çiçekleri ağaca yüksek süs değeri kazandırır. Meyveleri yuvarlak yapıda, kalın kabuklu ve olgunlaştığında parlak turuncu renktedir. Meyve eti belirgin ekşi ve acımsı aromaya sahiptir. Meyvesi C vitamini ve lif bakımından zengindir; kabuğu ise uçucu yağ bileşenleri içerir.

Turunç fidanı, tam güneş alan ve sıcak iklim koşullarında en iyi gelişimini gösterir. Organik madde bakımından zengin, geçirgen ve iyi drene edilmiş topraklarda güçlü kök gelişimi sağlar. Hafif kireçli topraklara uyum gösterebilmekle birlikte uzun süre su tutan ağır topraklardan kaçınılmalıdır. Diğer birçok narenciye türüne göre düşük sıcaklıklara daha dayanıklı olsa da şiddetli ve uzun süreli donlardan zarar görebilir.

Aşılı turunç fidanları, yetiştirme koşullarına bağlı olarak genellikle 3–5 yıl içerisinde meyve vermeye başlar. Meyveler Türkiye'de çoğunlukla kasım ile ocak ayları arasında hasat edilir. Güçlü kök sistemi ve birçok çevresel strese dayanıklılığı nedeniyle turunç; portakal, mandalina, limon ve diğer narenciye türleri için yaygın olarak anaç olarak kullanılmaktadır.

Turunç meyveleri taze tüketimden ziyade reçel, marmelat, şurup, sos ve çeşitli gıda ürünlerinin hazırlanmasında değerlendirilmektedir. Meyve kabuğu ile çiçeklerinden elde edilen uçucu yağlar ve aromatik bileşenler ise gıda, parfümeri ve kozmetik sektöründe kullanılmaktadır. Dekoratif görünümü, hoş kokulu çiçekleri ve dayanıklı yapısı sayesinde park, bahçe ve peyzaj düzenlemelerinde de tercih edilen değerli bir narenciye türüdür.